Internetten Alışverişlerde Tüketici Hakları

21
Kas2017

Internetten Alışverişlerde Tüketici Hakları

Hızla gelişen teknoloji ile insanlar arasındaki iletişimde telefon, televizyon, elektronik posta mesajı, kısa mesaj ve internet gibi araçlar kullanılmaya başlanmıştır.  Bu araçların ticari alanda kullanımı da sıklıkla karşılaşılan bir durumdur. Özellikle internet kullanımı hayatımızın çoğu alanında olduğu gibi ticaret alanında da oldukça önemli değişikliklere neden olmuştur. Günümüzde oldukça fazla sayıda elektronik ticaret siteleri mevcuttur ve çoğu kişi online alışveriş yapmaktadır. Bahsi geçen e-ticaret siteleri sayesinde alıcının fiziken bir yere gitmesine gerek kalmamış, bilgisayarından veya cep telefonundan inceleme ve sipariş etme imkanına erişmiştir. Yoğun hayatı oldukça rahatlatan bu e- ticaret sitelerinin faydalarından şüphe edilemez. Ancak satıcı- sağlayıcı ve alıcının yüz yüze gelmeden, pazarlanan mal ve hizmet hakkında fiziken bilgi sahibi olmadan sözleşme yapmasının çeşitli riskler taşıdığı da bir gerçektir.  Pazarlanan mal veya hizmetin vaat edilen kaliteyi taşımaması, ayıplı olması ve malın geç gönderilmesi veya hiç gönderilmemesi ya da hizmetin alınamaması bahsi geçen risklerdendir.

Kanun koyucu mesafeli satışlarda bu risklerin önlenmesini ya da en aza indirilmesini sağlamak amacıyla konuyu ayrıntılı olarak düzenlenmiştir ve mesafeli sözleşmelerde uyulması zorunlu bir takım kurallar getirmiştir. Bu yazı ile mesafeli sözleşmeler bakımından, tüketicilerin hak ve yükümlülükleri ile satıcı ve sağlayıcıların hak ve yükümlülüklerinin neler olduğunu husus aktarılmaya çalışılacaktır.

Mesafeli Sözleşme Nedir?

Mesafeli sözleşme tanımı, sözleşmenin niteliğine yönelik değil, kurulma biçimine ilişkindir. Yani, internet ortamında yapılan alışverişte taraflar arasındaki hukuki ilişki bir satım sözleşmesidir. Ancak taraflar yüz yüze gelmemiş, alıcı malı görmemiş sadece malın fotoğrafına veya videosuna bakarak sipariş vermiştir. Mesafeli sözleşmeyi, satıcı veya sağlayıcı ile tüketicinin fiziksel olarak varlığı olmaksızın mal ve hizmetlerin uzaktan pazarlanmasına yönelik, taraflar arasında iletişim araçları vasıtasıyla kurulan sözleşmelerdir şeklinde tanımlamak mümkündür. Mesafeli sözleşme tüketici hukukuna ait bir kavramdır.

Mesafeli Sözleşmelere İlişkin Düzenlemelerin Kaynağı Nedir?

Mesafeli sözleşmeler bakımından ilk düzenleme 97/7 sayılı Mesafeli Satışlara İlişkin Avrupa Birliği Yönergesidir. Böylece Avrupa Birliği ile uyum sağlanmak istenmiştir. Ülkemizde ilk kez 06.03.2003 tarihinde (mülga) 4822 s. Kanun ile 4077 s. Kanunun 9/A maddesinde yer verilmiş ve 13.06.2003 tarih 25137 sayılı Mesafeli Sözleşmeler Uygulama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik” ve 06.03.2011 tarih ve 27866 sayılı Mesafeli Sözleşmelere Dair Yönetmelik resmi gazetede yayınlanmıştır.

Tüm bu düzenlemelerin yetersiz kalması sebebiyle 28.05.2014 tarihli 6502 s. Yeni Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve 27.11.2014 tarih ve 29188 sayılı resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren yeni Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği’nde konu ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.

Mesafeli Sözleşmeler özel bir sözleşme tipi değildir. Sadece sözleşmenin kurulması bakımından farklılık gösterir.

Mesafeli Sözleşmelerde Taraflar, Görev ve Yetki

Görev

Mesafeli sözleşmenin konusunu oluşturan mal ve hizmetin değeri 2017 yılı için 3.610,00 TL’nin altında ise “Tüketici Hakem Heyeti” üstünde ise Tüketici Mahkemesi görevlidir. (İl  Tüketici Hakem Heyeti sınırı 3.610,00 TL; İlçe Tüketici Hakem Heyeti görev sınırı 2.400,00 TL’dir. ) Bu miktar Gümrük ve Ticaret Bakanlığı tarafından her yıl yayınlanan “Tebliğ” ile ilan edilir.

Yetki

Genel yetki kuralı olan davalının yerleşim yeri kuralı ve sözleşmenin ifa yeri kuralı burada geçerlidir.

Taraflar

Tüketici de satıcı veya sağlayıcı da davacı olabilir ancak satıcı veya sağlayıcının davacı olduğu hallerde tüketici kanunu değil borçlar kanunu hükümleri uygulanacaktır.

Sözleşme Ne Zaman Kurulur?

Mesafeli sözleşmeler kapsamında aslında ortada sözleşme mevcuttur. Ancak sözleşme tarafları fiziki ortamda bir araya gelmedikleri için ıslak imza ile imzalanmaz.  Tüketicinin kullandığı iletişim aracı ile sözleşme şartlarını kabul edip, onayladığı takdirde sözleşme kurulmuş olur.

Sözleşme şartlarının kabul edilip, siparişin onaylanması ile birlikte tüketici ödeme yükümlülüğü altına girer. Bu hususun satıcı veya sağlayıcı tarafından tüketiciye ön bilgilendirme olarak yapması gerekmektedir. Ön bilgilendirmeye ilişkin hususlar Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği’nin 5. Maddesinde düzenlenmiştir.  Satıcı veya sağlayıcı siparişin kendisine ulaşmasından itibaren 30 gün içerisinde edimini yerine getirmesi gerekmektedir. Eğer ki edim ifa edilmezse tüketici sözleşmeyi feshedebilir. Ayrıca tüketici 14 gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin cayma hakkına sahiptir.

Tüketicinin mesafeli sözleşme kurulması amacıyla satıcı veya sağlayıcı tarafından telefonla aranması durumunda, her görüşme başında satıcı veya sağlayıcı kimliğini başkası adına arıyorsa onun kimliğini ve görüşmenin ticari amacını açıklamalıdır.

Cayma Hakkı

Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliğinin 9ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Mesafeli satışlarda tüketici, 14 gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir. Bu süre mal teslimine ilişkin sözleşmelerde tüketicinin veya tüketici tarafından belirlenen 3. Kişinin malı teslim almasıyla başlar. Hizmet ifasına ilişkin sözleşmelerde ise sözleşmenin kurulduğu gün başlar.  Tek sipariş olup ayrı ayrı teslim edilen mallar bakımından son malın teslim tarihinde, malın düzenli tesliminin yapıldığı sözleşmelerde ilk malın teslimi ile caya süresi başlar.

Satıcı veya sağlayıcı, cayma hakkı konusunda tüketicinin bilgilendirildiğini ispat etmekle yükümlüdür. Tüketici cayma hakkı konusunda gerektiği şekilde bilgilendirilmezse; cayma hakkını kullanmak için 14 günlük süre ile bağlı değildir. Her halükarda bu süre cayma süresinin bittiği tarihten itibaren 1 yıl geçtikten sonra sona erer.  Cayma hakkındaki bilgilendirme bu 1 yıl içinde ne zaman yapılırsa 14 günlük süre bilgilendirmenin yapıldığı günden itibaren başlar.

Tüketici süresi içinde satıcı veya sağlayıcıya cayma kararını bildiren açık bir beyanla cayma hakkını kullanabilir. İnternet üzerinden tüketicilere cayma hakkının sunulması halinde, satıcı veya sağlayıcının cayma taleplerinin kendilerine ulaştığına dair tüketiciye bir bildirim göndermeleri gerekmektedir.

Cayma hakkının kullanılıp kullanılmadığı yönündeki ispat yükü tüketicidedir. Bu nedenle noter kanalı aracılığı ile ya da taahhütlü olarak cayma formunun gönderilmesi ispatlama açısından daha uygun bir yoldur.

Cayma Hakkının İstisnaları

Cayma hakkı, tüketici açısından mesafeli sözleşmeleri diğer sözleşmelerden ayıran en önemli haklardan biri ise de bu hakkın kullanılmasında bazı kısıtlamalar mevcuttur. Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliğinin 15. Maddesinde cayma hakkının istisnaları sayılmıştır.

Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça tüketici aşağıda sayılan sözleşmelerde cayma hakkını kullanamaz.

  • Fiyatı finansal piyasalardaki dalgalanmalara bağlı olarak değişen ve satıcı veya sağlayıcının kontrolünde olmayan mal ve hizmetlere ilişkin sözleşmeler
  • Tüketicinin istekleri ve kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan mallara ilişkin sözleşmeler
  • Çabuk bozulabilen veya son kullanma tarihi geçebilecek malların teslimine ilişkin sözleşmeler
  • Teslimden sonra ambalaj, bant, paket, mühür gibi koruyucu unsurları açılmış olan mallardan iadesi sağlık ve hijyen açısından uygun olmayanların teslimine ilişkin sözleşmeler ve kitap, dijital içerik, bilgisayar sarf malzemelerine ilişkin sözleşmeler,
  • Tesliminden sonra başka ürünlerle karışan doğası gereği ayrıştırılması mümkün olmayan mallara ilişkin sözleşmeler
  • Abonelik sözleşmesi kapsamında sağlananlar dışında, gazete ve dergi gibi süreli yayınların teslimine ilişkin sözleşmeler
  • Boş zamanın değerlendirilmesine ilişkin sözleşmeler ( konaklama, araba kiralama vb.)
  • Elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler veya tüketiciye anında teslim edilen gayrimaddi mallara ilişkin sözleşmeler
  • Cayma hakkı süresi sona ermeden önce, tüketicinin onayı ile ifasına başlanan hizmetlere ilişkin sözleşmeler

Satıcı ve Sağlayıcının Yükümlükleri

Satıcı veya sağlayıcı, tüketicinin cayma hakkını kullandığına ilişkin bildirimin kendisine ulaşmasından itibaren 14 gün içinde malın tüketiciye teslim masrafları da dahil olmak üzere tahsil edilen ödemeyi iade etmekle yükümlüdür. Tüketici ödemeyi nasıl yaptı ise geri iade de o şekilde yapılmalıdır. Örneğin kredi kartı ile yapılan ödemelerin iadesi de kredi kartına yapılmalıdır.

Tüketicinin Yükümlülükleri

Tüketici cayma hakkı bildirimini satıcı veya sağlayıcıya bildirmesinden itibaren 10 gün içide malı geri göndermekle yükümlüdür. Cayma hakkının kullanılması için malın ambalajının açılmamış olma zorunluluğu yoktur.

Sözleşmenin İfası ve Teslimat

Satıcı veya sağlayıcı siparişin kendisine ulaştığı andan itibaren taahhüt ettiği sürede edimini yerine getirmelidir. Bu süre en çok 30 gün olabilir. Bu sürede yükümlülük yerine getirilmezse tüketici sözleşmeyi feshedebilir. Fesih halinde satıcı veya sağlayıcı teslimat masrafları da dahil olmak üzere tüm tahsil edilen bedeli fesih bildiriminin kendisine ulaştığı tarihten itibaren 14 gün içinde tüketiciye kanuni faizi ile birlikte geri ödemek ve varsa tüketiciyi borç altına sokan kıymetli evrak ve benzeri belgeleri iade etmek zorundadır.

Zarardan Sorunluluk

Satıcı teslime kadar oluşan kayıp ve hasarlardan sorumludur. Taşıyıcıyı tüketici belirledi ise satıcının sorumluluğu malı taşıyıcıya teslim ettiği anda biter.

Bilgilerin Saklanması ve İspat Yükümlülüğü

Satıcı ve sağlayıcı Mesafeli Satışlar Yönetmeliği kapsamında düzenlenen cayma hakkı, bilgilendirme, teslimat ve diğer hususlardaki yükümlülüklerine dair her bir işleme ilişkin bilgi ve belgeyi 3 yıl boyunca saklamakla yükümlüdür.

Mesafeli sözleşmelerden kaynaklanan davalar hakkında daha detaylı bilgi için hukuk büromuz ile  iletişime geçiniz.

 

Yorumunuzu bırakın

Please enter your name.
Please enter comment.

Son Yazılar
Bülten
Yeni yayınladığımız blog yazılarımızdan hemen haberdar olabilmek için E-Posta Bültenimize Abone Olmak İster Misiniz?
Arşiv
Aralık 2019
P S Ç P C C P
« Eyl    
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031